De Kaag hoort bestuurlijk niet bij Haarlemmermeer, maar vormt een dubbeldorp met Buitenkaag, dat daar wel bij hoort. Hierdoor zien velen het eiland toch als een deel van de polder. De oorlog van 1940-45 ging, misschien tegen de verwachting in, bepaald niet onopgemerkt aan de Kagers voorbij. 

Was de scheidslijn tussen goed en fout in die tijd wel zo zwart-wit?

De bijzondere situatie van het eiland maakte het tot een vrijplaats voor onderduikers en tegelijkertijd moesten de bewoners omgaan met de komst van Duitse bezetters die er wilden watersporten. De ligging dichtbij Schiphol betekende, dat het gebied extra gevoelig was voor bombardementen. De bevolking zag (soms spectaculaire) vliegtuigcrashes en ook op de Kaag waren er razzia’s. Kortom, er valt over de oorlog op de Kaag veel te vertellen. Jan Biemond heeft dat met verve gedaan. 

“Nee”, zegt  hij, “ik ben geen historicus. Mijn beroep was hoogleraar digitale media aan de TU Delft. Maar geschiedenis boeit mij. Zeker de vaderlandse en dan vooral de Gouden Eeuw, hoewel ik ook een fascinatie heb voor de Tweede Wereldoorlog. Was de scheidslijn tussen goed en fout in die tijd wel zo zwart-wit? Of was het allemaal vooral ‘grijs’? De organisatie voor de viering van ‘75 jaar Vrijheid’ op de Kaag had me aanvankelijk gevraagd op 5 mei een presentatie te geven over de oorlogsgebeurtenissen. Ik ben flink aan de slag gegaan met research, maar toen kwam corona. Geen presentatie dus, maar er lag al zoveel interessants op tafel, dat ik reacties kreeg als: 'Dat willen veel meer mensen weten, heel belangrijk voor de beeldvorming over de oorlog hier'. Zo ontstond het idee voor dit boekje.” 

OORLOGSLIEF- EN- LEED In ‘De Kaag in oorlogstijd’ beschrijft hij hoe de Tweede Wereldoorlog het dagelijks leven van de Kagers beïnvloedt. Ze maken kennis met opvallende ‘zomergasten’, zoals vliegtuigbouwer Frits Koolhoven, een ‘goede NSB’er’. Of Arie Meijer Schwencke, uitgever voor de Wehrmacht. 

Ze maken de standrechtelijke executie mee van jonge verzetsmensen (Het Haarlemmermeer Drama) en helpen voorkomen dat gemaal De Leeghwater wordt opgeblazen. Ze komen in actie als een Britse Lancaster een noodlanding maakt en een Amerikaanse B-17 bommenwerper crasht en ze helpen onderduikers. 

En natuurlijk is er het verhaal van Willem Nell, de boerenzoon die Engelandvaarder wordt, zich aansluit bij de Prinses Irenebrigade, de oversteek maakt naar Normandië en meevecht voor de bevrijding van Zuid-Nederland. En nog veel meer, dat niet mag worden vergeten.

[Anja Maas]

Interesse en verdere info? 

Boekwinkel Het Kruispunt (naast de r.k. H. Joannes de Doperkerk), Kruisweg 1067a. Tel. 023-5617392. Mail: info@boekwinkelhetkruispunt.nl. Prijs: 17,50 euro.

Eigen foto
Foto: Eigen foto
Het monument op Kaageiland.